Kto musi zdać egzamin UDT na suwnice, żurawie i podesty
Suwnice, żurawie i podesty ruchome to urządzenia transportu bliskiego objęte dozorem technicznym. Żeby je obsługiwać, potrzebujesz zaświadczenia kwalifikacyjnego wydanego po egzaminie przed komisją jednostki dozoru technicznego, zwykle Urzędu Dozoru Technicznego (art. 22 i 23 ustawy o dozorze technicznym). Do egzaminu przystąpisz po ukończeniu 18 lat. Musisz władać polskim w stopniu, który pozwala przeprowadzić egzamin, albo zapewnić tłumacza przysięgłego. Zaświadczenie nie jest potrzebne m.in. przy urządzeniach z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów.
Jakie zaświadczenie: rodzaje i okresy ważności
Rodzaje urządzeń i okresy ważności zaświadczeń podaje załącznik nr 3 do rozporządzenia z 21 maja 2019 r. w sprawie sprawdzania kwalifikacji (Dz.U. 2019 poz. 1008). Jedno zaświadczenie obejmuje jeden rodzaj urządzenia. Najczęściej zdawane kategorie:
| Rodzaj urządzenia | Uprawnia też do | Ważność |
|---|---|---|
| Suwnice, wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia | nie dotyczy | 10 lat |
| Suwnice, wciągniki i wciągarki ogólnego oraz specjalnego przeznaczenia | nie dotyczy | 5 lat |
| Żurawie przewoźne i przenośne (tu mieszczą się żurawie przeładunkowe, potocznie HDS) | żurawi stacjonarnych | 10 lat |
| Żurawie samojezdne | żurawi przewoźnych, przenośnych i stacjonarnych | 5 lat |
| Żurawie wieżowe i szybkomontujące | żurawi szynowych | 5 lat |
| Podesty ruchome przejezdne | nie dotyczy | 5 lat |
| Podesty ruchome wiszące albo masztowe | podestów stacjonarnych | 10 lat |
Ważność przedłużysz bez nowego egzaminu, jeśli złożysz wniosek najpóźniej 3 miesiące przed jej upływem i oświadczysz, że przez co najmniej 3 lata z ostatnich 5 lat ważności wykonywałeś czynności objęte zaświadczeniem (art. 23 ust. 2c ustawy). Przedłużenie jest bezpłatne.
Jak wygląda egzamin
Egzamin prowadzi komisja, która liczy co najmniej dwie osoby. Termin wyznacza się najpóźniej w ciągu 30 dni roboczych od złożenia kompletnego wniosku, chyba że sam poprosisz o późniejszy. Egzamin ma dwie części (§ 3 rozporządzenia):
- część teoretyczna: pisemna, na papierze lub elektronicznie. Rozporządzenie nie określa liczby pytań ani progu zaliczenia, a UDT nie podaje ich na swojej stronie o kwalifikacjach. Dlatego nie wpisujemy tu konkretnych liczb. Nasza symulacja 20 pytań w 30 minut to trening, a nie kopia prawdziwego testu.
- część praktyczna: sprawdzenie, czy potrafisz bezpiecznie obsługiwać urządzenie.
O wyniku dowiesz się bezpośrednio po egzaminie. Jeśli nie zdasz, składasz nowy wniosek. Gdy najpóźniej na 3 dni robocze przed egzaminem pisemnie poinformujesz UDT, że się nie stawisz, opłatę zaliczą na inny termin albo ją zwrócą.
Egzamin praktyczny według wytycznych UDT
UDT opublikował osobne wytyczne części praktycznej dla suwnic, żurawi przewoźnych i przenośnych, samojezdnych, wieżowych i szybkomontujących, stacjonarnych oraz podestów ruchomych (obowiązują od 15 kwietnia 2021 r.). Wspólne zasady:
- Urządzenie, ładunek i miejsce egzaminu zapewnia wnioskodawca, razem z decyzją i protokołem UDT, instrukcją, dziennikiem konserwacji i osobą uprawnioną do obsługi.
- Najpierw wykonujesz jedną czynność obsługi technicznej codziennej (OTC) wskazaną przez komisję, zgodną z typem urządzenia, np. ocenę haka i liny, sprawdzenie ogranicznika ruchu, blokad podpór albo układu awaryjnego opuszczania platformy. Niezaliczenie OTC kończy praktykę wynikiem negatywnym, bez poprawki.
- Potem wykonujesz zadanie. Na suwnicy i żurawiu przenosisz ładunek między polami odkładczymi przez "bramkę", nie wyżej niż jej elementy. Ładunek waży najwyżej 50% udźwigu (przy żurawiach: na maksymalnym wysięgu). Na podeście wykonujesz cykl pracy: wjazd do miejsca pracy, symulację prac i powrót.
- Druga taka sama lub druga dowolna nieprawidłowość kończy egzamin wynikiem negatywnym. Błędy to m.in. brak środków ochrony indywidualnej, uderzenie ładunkiem o przeszkodę, ukośne cięgna przed podniesieniem, niewygaszone wahania ładunku i złe zabezpieczenie urządzenia po pracy.
Z czego są pytania teoretyczne
UDT publikuje szczegółową tematykę egzaminacyjną dla obsługi urządzeń transportu bliskiego: przepisy, rodzaje urządzeń, udźwig i jego charakterystykę, stateczność, budowę i mechanizmy, wyposażenie elektryczne i hydrauliczne, instrukcję eksploatacji, postępowanie po niebezpiecznym uszkodzeniu lub wypadku, współpracę z hakowymi i sygnalistami oraz pracę w specyficznych warunkach, np. przy liniach energetycznych. Na tej podstawie podzieliliśmy nasz bank pytań na osiem działów:
- dozór techniczny i przepisy: formy dozoru, badania UDT, przeglądy konserwacyjne (np. co 30, 60, 90 lub 180 dni, zależnie od urządzenia), dziennik konserwacji,
- egzamin i zaświadczenie kwalifikacyjne,
- budowa i mechanizmy: suwnice, żurawie, hydraulika HDS, podesty, urządzenia zabezpieczające,
- udźwig i stateczność, w tym czytanie charakterystyki udźwigu opisanej słowami i proste obliczenia masy,
- zawiesia i sygnalizacja: haki, siły w cięgnach, sygnały ręczne opisane słowami,
- czynności przed pracą i w czasie pracy,
- linie elektroenergetyczne i pogoda,
- BHP, awarie i wypadki.
Na stronie UDT znajdziesz też przykładowe pytania egzaminacyjne dla poszczególnych grup urządzeń. Warto je przejrzeć. Nasze pytania napisaliśmy sami, na podstawie ustawy, rozporządzeń, wytycznych UDT i przepisów BHP, i każde ma wyjaśnienie.
Jak się przygotować
- Naucz się liczb: 18 lat, 5 i 10 lat ważności, 3 miesiące na wniosek o przedłużenie, 3 lata pracy w ostatnich 5, przegląd konserwacyjny żurawia samojezdnego, wieżowego i podestów przejezdnych co 30 dni, żurawia stacjonarnego co 60 dni.
- Zapamiętaj odległości od linii napowietrznych z przepisów BHP na budowie: 3, 5, 10, 15 i 30 m, mierzone w poziomie od skrajnego przewodu do najdalej wysuniętego punktu żurawia z ładunkiem.
- Zrozum charakterystykę udźwigu: im większy wysięg, tym mniejsza dopuszczalna masa. Gdy tabela nie podaje twojego wysięgu, bierzesz wartość dla najbliższego większego.
- Przećwicz sygnały ręczne i OTC na urządzeniu, na którym będziesz zdawać.
- Rób próbne testy na czas i wracaj do działów, w których masz najwięcej błędów.
Gotowi na test? to niezależna platforma do nauki. Nie jesteśmy powiązani z Urzędem Dozoru Technicznego ani z żadną jednostką dozoru technicznego.
Trzy przykładowe pytania z omówieniem
Po jednym pytaniu z różnych działów pełnego pakietu, z odpowiedzią i wyjaśnieniem.
Która instytucja NIE jest jednostką dozoru technicznego?
- Wojskowy Dozór Techniczny
- Państwowa Inspekcja Pracy
- Urząd Dozoru Technicznego
- Transportowy Dozór Techniczny
Kto wydaje zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi żurawi?
- organ właściwej jednostki dozoru technicznego
- inspektor BHP w zakładzie pracy
- pracodawca po egzaminie zakładowym
- firma szkoleniowa po zakończeniu kursu i egzaminu wewnętrznego
Jakie trzy podstawowe ruchy robocze wykonuje typowa suwnica pomostowa?
- podnoszenie ładunku, zmianę wysięgu i obrót kabiny
- obrót wysięgnika, teleskopowanie i podnoszenie ładunku
- jazdę po torze, wysuw podpór i poziomowanie mostu
- podnoszenie, jazdę wózka i jazdę suwnicy
